←  Blog adw. Łukasza Nysztala

Forumprawnicze.info

»

Blog adw. Łukasza Nysztala

Przywłaszczenie rzeczy przez jednego z małżonków 12 grudzień 2015

Często zdarza się tak, że małżonkowie w trakcie rozwodu lub faktycznej separacji dokonują czynności zmierzających do ukrycia majątku przed współmałżonkiem. Zachowania takie mogą dotyczyć zarówno wywiezienia co cenniejszych rzeczy ze wspólnego domu czy też wypłacenie oszczędności ze wspólnego rachunku bankowego. Czasami takie zachowanie może stanowić przestępstwo przywłaszczenia opisane w art. 284 kk.

Zgodnie z art. 284 kk kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Problem możliwości postawienia jednemu z małżonków zarzutu popełnienia przestępstwa przywłaszczenia lub kradzieży w stosunku do mienia stanowiącego wspólność majątkową był poruszany w orzecznictwie wielokrotnie. Pomimo tego, że przepis mówi o przywłaszczeniu sobie cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego - to nie budzi żadnych wątpliwości, że mienie stanowiące wspólną własność małżonków nie jest w pełni mieniem własnym jednego z małżonków; jest ono dla każdego z małżonków częściowo mieniem cudzym. Jest to kluczowy element poglądu, że możliwe jest popełnienie przestępstwa przywłaszczenia lub kradzieży przez jednego z małżonków w stosunku do mienia stanowiącego wspólność majątkową.

Jednak nie każde zabranie rzeczy z majątku wspólnego przez współmałżonka - nawet bez zgody drugiego czy nawet przy jego sprzeciwie - będzie stanowiło przestępstwo przywłaszczenia. Przestępstwo z art. 284 kk jest przestępstwem kierunkowym - a więc tylko takim, w którym sprawca działa w konkretnym celu. Kodeks wymaga, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym jest włączenie cudzej rzeczy ruchomej lub cudzego prawa majątkowego do majątku sprawcy lub postępowanie z tą rzeczą albo prawem majątkowym jak z własnym w inny sposób, na przykład darowanie go innej osobie itp. Przy przestępstwie przywłaszczenia sprawcą ma kierować chęć uczynienia z rzeczy swojej własności przez zatrzymanie jej lub rozporządzenie nią (Wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 lipca 2013 r. IV KA 379/13).

Okoliczności popełnienia przez jednego z małżonków przestępstwa przywłaszczenia względem rzeczy stanowiących majątek wspólny wymaga również odniesienia się do norm wynikających z kodeksu rodzinnego. Kodek rodzinny przewiduje bowiem uprawnienie każdego z małżonków do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym w określonych sytuacjach. Przepisy te nakładają też na małżonków obowiązek udzielania sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o dokonanych czynnościach zarządu i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny. Przewidują one również możliwość sprzeciwu co do określonej czynności zamierzonej przez drugiego małżonka.
Jeśli więc małżonek podejmuje działania zmierzające do wyniesienia rzeczy ze wspólnego domu lub wypłaca środki ze wspólnego rachunku bankowego po to, aby ochronić takie środki np. przez niegospodarnością współmałżonka, jednocześnie informując współmałżonka o takiej czynności lub też każdy z małżonków dokonuje faktycznych czynności podziału tego majątku jeszcze przed rozwodem (wypłaca połowę środków z konta, zabiera połowę rzeczy z domu) - to w mojej ocenie trudno będzie udowodnić zamiar przestępczy. W tym zakresie warto również zwrócić uwagę na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2012 r. (II AKa 258/12), w którym wyraził powszechnie akceptowany pogląd, że małżonek może ponosić odpowiedzialność karną z art. 284 § 1 k.k., ale tylko w takim przypadku, gdy dopuszcza się rozporządzania mieniem należącym do majątku wspólnego w taki sposób, że czyni to z zamiarem powiększenia swego majątku kosztem majątku drugiego małżonka, np. sprzedaje określona rzecz ruchomą- postępuje w taki sposób, by ta rzecz nie mogła być w przyszłości przedmiotem podziału majątku wspólnego.

rozwód, podział majątku i 3 więcej

Komentarze