←  Blog adw. Łukasza Nysztala

Forumprawnicze.info

»

Blog adw. Łukasza Nysztala

Kiedy można znieść służebność drogi? 21 wrzesień 2017

Służebność drogi koniecznej jak każdą inną służebność gruntową ustanawia się co do zasady na czas nieokreślony. Nie oznacza to jednak, że służebność taka - obciążająca daną nieruchomość - nie może być zniesiona.

Kodeks cywilny przewiduje dwa różne sposoby zniesienia współwłasności. Oba sposoby różnią się kwestią wynagrodzenia - tj. czy zniesienie służebności nastąpi nieodpłatnie dla właściciela nieruchomości uprawnionej (władnącej) czy też za stosownym wynagrodzeniem.

Do nieodpłatnego zniesienia współwłasności może dojść w dwojaki sposób:
- z powodu niewykonywania służebności przez lat 10.
Zgodnie z art. 293 kc - służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć. Natomiast jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności. Przyjmuje się, że wygaśnięcie służebności na skutek jej niewykonywania następuje z mocy samego prawa. Ewentualne orzeczenie Sądu ma więc charakter ustalający. Wskazany w przepisie okres czasu, tj. 10 lat pozwala wnioskować, iż właścicielowi nieruchomości władnącej nie zależy na służebności, aby bowiem doszło do wygaśnięcia przez ten czas, musi on zaniechać korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie odpowiadającym treści przysługującego jemu prawa albo nie reagować przez ten czas na działania właściciela nieruchomości obciążonej sprzeczne z treścią służebności.
- w przypadku gdy służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie.
Zgodnie z art. 295 kc - jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.
Powołany przepis ma na uwadze przede wszystkim użytek gospodarczy służebności dla nieruchomości władnącej. Przepis ten uzależnia możliwość zniesienia służebności od utraty „wszelkiego jej znaczenia”. Istotne dla rozstrzygnięcia jest to, czy nieistnienie znaczenia służebności ma miejsce w chwili orzekania. W orzecznictwie podkreśla się również, że utrata znaczenia służebności w rozumieniu art. 295 KC zachodzi jedynie wtedy, gdy służebność przestanie przynosić jakąkolwiek korzyść gospodarczą nieruchomości władnącej. Miałoby to miejsce wówczas gdyby przesłanki, dla których nastąpiło ustanowienie służebności, przestały istnieć. Ponieważ zniesienie służebności w sytuacji opisanej w art. 295 KC nie narusza w żaden sposób interesu właściciela nieruchomości władnącej, w sposób negatywny nie wpływa na jego prawa, czy dobra, nie wywołuje w nich szkody ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania wynagrodzenia za zniesienie służebności w tym trybie.

Zniesienie służebności za wynagrodzeniem.
Odmiennie przedstawia się natomiast sytuacja, w której potrzeba gospodarcza istnienia służebności jest nadal aktualna (nie straciła znaczenia dla nieruchomości władnącej) jednak po stronie właściciela nieruchomości obciążonej pojawiły się takie okoliczności, które uzasadniają zniesienie współwłasności. Zgodnie z art. 294 kc właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.
Przepis ten nakazuje porównać korzyści, jakie służebność przynosi nieruchomości władnącej i ocenić, czy korzyść ta w sposób wyraźny przeważa uszczerbek po stronie nieruchomości obciążonej. Nie każde bowiem nowe okoliczności po stronie nieruchomości obciążonej będą uzasadniały zniesienie służebności za wynagrodzeniem. Musi być to taka zmiana, która pozostaje w związku z wytworzeniem się stanu rzeczy szczególnie uciążliwego dla właściciela nieruchomości obciążonej. Zarówno to, czy służebność stała się szczególnie uciążliwa dla właściciela nieruchomości obciążonej, jak i to, czy jest ona konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej, oceniać należy, biorąc pod uwagę przeznaczenie obu nieruchomości.
W wyroku I CKN 380/99 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zmiana stosunków powinna dotyczyć sfery gospodarczej i musi pozostawać w związku przyczynowym z wytworzeniem się stanu rzeczy szczególnie uciążliwego dla właściciela nieruchomości obciążonej. Zmianą stosunków w rozumieniu art. 294 KC jest zarówno zmiana okoliczności związanych z wykonywaniem konkretnej służebności gruntowej, jak i ogólna zmiana stosunków społeczno - gospodarczych. Oczywiście zwolnienie nieruchomości obciążonej od służebności może również nastąpić w drodze umowy, czyli w wyniku złożenia zgodnych oświadczeń woli. W sytuacji gdy strony nie mogą dojść do porozumienia właściciel, nieruchomości władnącej może skorzystać z uprawnienia przewidzianego przepisem art. 294 KC.

droga konieczna i 3 więcej

Komentarze