←  Blog Forumprawnicze.info

Forumprawnicze.info

»

Blog Forumprawnicze.info

Skutki niezapłacenia orzeczonej grzywny - wykonanie zastępczej kary 02 kwiecień 2018

Po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego karę grzywny - sąd wzywa skazanego do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 30 dni. Jeśli w tym czasie skazany nie dokona wpłaty (ewentualnie nie złoży w tym czasie wniosku o rozłożenie grzywny na raty lub też o odroczenie wykonania tej kary) - Sąd zarządza przymusowe wykonanie ww. kary w postaci egzekucji.

Zastępcza kara prac społecznych:
Jeżeli egzekucja grzywny nieprzekraczającej stu dwudziestu stawek dziennych okaże się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną, przyjmując, że dziesięć stawek dziennych jest równoważnych miesiącowi pracy społecznie użytecznej, z zaokrągleniem, w górę, do pełnego miesiąca.
Według ustawodawcy - podstawową zastępczą karą orzekaną w miejsce kary grzywny winna być właśnie kara ograniczenia wolności. Ta zastępcza forma wykonania grzywny ma stanowić dla skazanego dolegliwość pozostającą w proporcji do wymiaru grzywny orzeczonej w wyroku.
Zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest możliwa tylko wówczas, gdy spełnione są jednocześnie dwa warunki:
1) wykonanie grzywny w drodze egzekucji okazało się bezskuteczne;
2) grzywna wymierzona została w wysokości nieprzekraczającej 120 stawek dziennych.
Należy również pamiętać, że zastępcza kara ograniczenia wolności może być orzeczona nie tylko w miejsce grzywny orzeczonej na podstawie kodeksu karnego - ale również za przestępstwa karno-skarbowe. Możliwość zamiany grzywny na pracę społecznie użyteczną przewidziana jest również w Kodeksie karnym skarbowym. Zgodnie z przepisami art. 184 § 1 i 3 KKS zamiana grzywny orzeczonej za przestępstwo skarbowe może nastąpić, gdy:
1) skazany nie zapłacił grzywny w terminie;
2) zostało stwierdzone, że nie można jej ściągnąć w drodze egzekucji;
3) wymierzona grzywna została uiszczona lub ściągnięta od podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo tylko w części.
Adekwatna możliwość dotyczy również grzywien orzekanych za wykroczenia. Zgodnie z art. 25 § 1 KW - jeżeli egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną, określając czas jej trwania. Praca społecznie użyteczna trwa najkrócej tydzień, najdłużej 2 miesiące.

Sąd orzekając w miejsce kary grzywny (orzekanej za przestępstwo na podstawie kodeksu karnego) - karę ograniczenia wolności określa również jej wymiar: w miesiącach oraz ustala wymiar godzin pracy od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym, kierując się wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu karnego.

Zastępcza kara pozbawienia wolności:
Nie zawsze jednak skazany, który nie wykonał kary grzywny może być pewny, że w jej miejsce Sąd orzeknie zastępczą karę ograniczenia wolności. Przepisy kodeksu karnego wykonawczego stanowią bowiem, że kara grzywny może być również zamieniona na zastępczą karę pozbawienia wolności. Taka sytuacja wystąpi wówczas gdy:
1) skazany oświadczy, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie użytecznej zamienionej na podstawie art. 45 albo uchyla się od jej wykonania, lub
2) zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa (a więc jeśli jej wymiar przekracza 120 stawek dziennych) lub niecelowa
Do innych sytuacji, w których orzeczenie zastępczej kary prac społecznych jest niemożliwe można zaliczyć sytuację, w której skazany jest pozbawiony wolności (np. wobec wykonywania kary pozbawienia wolności czy też środka zapobiegawczego w postaci aresztu). Należy zgodzić się również, że zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa, gdy skazany dotknięty jest chorobą, kalectwem, bądź też jest w podeszłym wieku, który uniemożliwia mu wykonywanie tej pracy (tak trafnie R. Giętkowski, Zamiana grzywny, s. 90; E. Ślęzak, Praktyka wykonywania, s. 166). Z kolei orzeczenie prac społecznie użytecznych jest niecelowe, gdy sprzeciwia się temu szczególna sytuacja osobista lub rodzinna skazanego.

W orzecznictwie wskazuje się również, że orzeczenie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności za grzywnę jest przedwczesne, póki skazany nie oświadczy, iż nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie użytecznej (bądź uchyla się do jej wykonania), albo sąd stwierdzi, że taka zamiana jest niemożliwa lub niecelowa (art. 46 § 1 KKW). Orzeczenie kary zastępczej nie powinno nastąpić bez rozważenia możliwości wykonania grzywny w formie takiej pracy.

W postanowieniu o zarządzeniu wykonania kary zastępczej pozbawienia wolności Sąd określa wymiar tej kary w dniach, przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny (art. 46 § 2 KKW) lub kwocie od 20 zł do 4000 zł grzywny Może również dojść do sytuacji, w której kara grzywny nie została uiszczona w całości lub też częściowo została wykonana w ramach zastępczej kary prac społecznych. W takim wypadku, w postanowieniu o zarządzeniu wykonania kary zastępczej zamianie podlega jedynie kara grzywny w wymiarze pozostałym do wykonania. W przypadku kary grzywny orzeczonej w stawkach dziennych, jak również kary grzywny orzeczonej kwotowo wymiar kary zastępczej nie może przekroczyć 12 miesięcy pozbawienia wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy (art. 46 § 2 i 3 KKW). Z kolei dolna granica kary zastępczej pozbawienia wolności w przypadku kary grzywny orzeczonej w stawkach dziennych wynosi 5 dni.

Podobnie jak w przypadku zastępczej kary ograniczenia wolności również adekwatne regulacje można znaleźć w kodeksie wykroczeń oraz w kodeksie karnym skarbowym.
W przypadku wykroczenia art. 25 kw stanowi, że jeżeli egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary aresztu, gdy:
1) ukarany oświadczy, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie użytecznej zamienionej na podstawie § 1 albo uchyla się od jej wykonania, lub
2) zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa.
Zarządzając wykonanie zastępczej kary aresztu sąd przyjmuje, że jeden dzień zastępczej kary aresztu jest równoważny grzywnie od 20 do 150 złotych. Kara zastępcza orzekana na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń nie może przekroczyć 30 dni aresztu.
Natomiast art. 186 kodeksu karnego skarbowego stanowi, że Jeżeli egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, gdy:
1) ukarany oświadczy, że nie podejmie pracy społecznie użytecznej zamienionej na podstawie art. 185 albo uchyla się od jej wykonania, lub
2) zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa.
W takim wypadku - zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, sąd przyjmuje, że jeden dzień pozbawienia wolności równoważny jest grzywnie wynoszącej od jednej pięćsetnej do jednej pięćdziesiątej górnej granicy ustawowego zagrożenia karą grzywny. Zastępcza kara pozbawienia wolności orzeczona na podstawie KKS nie może przekroczyć 3 miesięcy; wymierza się ją w dniach i miesiącach.

Czy każda sytuacja niewykonania kary grzywny (zarówno dobrowolnie jak i w drodze przymusowej egzekucji) obliguje sąd do orzeczenia zastępczej kary?
W obecnym stanie prawnym doktryna prawnicza opowiada się za tym, że co do zasady sąd jest obowiązany orzec karę zastępczą w każdej sytuacji nieskuteczności egzekucji kary grzywny, i to także wówczas, gdy skazany nie uchyla się od jej uiszczenia. Brak możliwości uiszczenia grzywny przez skazanego może wynikać z wydatnego pogorszenia jego sytuacji majątkowej i osobistej po wydaniu wyroku skazującego z przyczyn od niego niezależnych, np. z powodu utraty pracy. W takim wypadku orzecznictwo wskazuje jednak , że przyczyny te winny być ocenić jako "szczególnie uzasadnione wypadki" uzasadniające umorzenie grzywny na podstawie art. 51 § 1 KKW.

Jak uwolnić się od konieczności odbycia kary zastępczej?
Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub wykonywania pracy skazany może się w każdym czasie zwolnić przez złożenie kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny. Pamiętać jednak należy, że wpłata zaległej grzywny (całości lub pozostałej części kary) musi nastąpić jednorazowo. Złożenie wniosku o rozłożenie grzywny na raty lub odroczenie jej wykonania po orzeczeniu zastępczej kary jest bezprzedmiotowe. W obecnym stanie prawnym zrezygnowano również z możliwości zamiany orzeczonej już zastępczej kary pozbawienia wolności na wykonywanie pracy społecznie użytecznej.

Na postanowienie Sądu w przedmiocie zarządzenia wykonania kary zastępczej przysługuje zażalenie.

wykonanie kary, kara zastępcza i 2 więcej

Komentarze