←  Prawo cywilne

Forumprawnicze.info

»

Menu główne

- - - - -

Co i kiedy można potrącić w prawie cywilnym

potrącenie kompensacja wzajemne wierzytelności

Instytucja potrącenia została uregulowana w art. 498 – 505 kodeksu cywilnego. Potrącenie to jest potrąceniem umownym, wykonalnym gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. W takiej sytuacji każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony.
Potrącenie jest dopuszczalne, gdy przedmiotem obu wierzytelności są:
1) pieniądze albo
2) rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku.
Potrącenie jest możliwe wyłącznie, jeżeli obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
Nie mogą być umorzone przez potrącenie:
1) wierzytelności nie ulegające zajęciu;
2) wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania;
3) wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych;
4) wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.
Potrącenia dokonuje się poprzez złożenie drugiej stronie oświadczenia. Oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Od oświadczenia o potrąceniu, należy odróżnić zarzut potrącenia. Procesowy zarzut potrącenia nie jest formą dochodzenia roszczeń, lecz środkiem obrony pozwanego. Z tego względu nie wywołuje w zakresie roszczenia nim objętego ani stanu sprawy w toku (lis pendens) ani też powagi rzeczy osądzonej. Potrącenie jest przede wszystkim instytucją prawa materialnego (Wyrok SA w Warszawie z dnia 06.05.2008 r., VI ACa 1517/2007).
Nieuwzględnienie zarzutu potrącenia nie stoi na przeszkodzie w późniejszym dochodzeniu pozwem objętego tym zarzutem roszczenia. Uwzględnienie zarzutu potrącenia skutkuje natomiast umorzeniem wierzytelności do kwoty wierzytelności niższej i oddaleniem powództwa albo uwzględnieniem jego w niższej wysokości, a więc uwzględnienie zarzutu potrącenia ma ścisły wpływ na ocenę prawną samego powództwa wyrażoną w sentencji orzeczenia. W związku z czym uwzględnienie zarzutu potrącenia w prawomocnym orzeczeniu wywołuje ten skutek, że sąd w innym postępowaniu nie może ponownie uwzględnić „skonsumowany” zarzut potrącenia w procesie prawomocnie zakończonym, ani też uwzględnić powództwa o zasądzenie kwoty, która była przedmiotem skutecznie podniesionego zarzutu potrącenia (Wyrok SN z dnia 20.12.2006 r., IV CSK 299/2006).
Oświadczenie o potrąceniu może być złożone - w okresie trwania fazy kompensacyjnej - w każdym czasie, zarówno przed, jak i po wszczęciu postępowania sądowego (w toku postępowania sądowego także poza tym postępowaniem). Zarzut potrącenia jest natomiast czynnością procesową. Jego podniesienie w postępowaniu sądowym oznacza powołanie się na fakt dokonania potrącenia i wynikające stąd skutki. Tak rozumiany zarzut potrącenia podlega rygorom wskazanym w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (Wyrok SN z dnia 20.08.2009 r., II CSK 97/2009).


0 Komentarze:

Komentarze

Dodaj komentarz